Class 9 · SanskritNCERT 2026 Revised Syllabus
Chapter 1: अहं नमामि
R3 book- Iravati
Find complete NCERT solutions for Class 9 Sanskrit, R3 book- Iravati Chapter 1. Every question has a clear, step-by-step answer.
Jump to:
वयम् अभ्यासं कुर्मः(15 questions)
१ (क)
कवितायाः निम्नलिखितासु पङ्क्तिषु रिक्तस्थानानि पूरयत — गुरुं ______ सादरम्।
उत्तर:
गुरुं नमामि सादरम्।
१ (ख)
हितं करोमि ______।
उत्तर:
हितं करोमि सर्वदा।
१ (ग)
______ नीति-सत्पथे।
उत्तर:
नयामि नीति-सत्पथे।
१ (घ)
दधामि ______ व्रतम्।
उत्तर:
दधामि साधुता-व्रतम्।
१ (ङ)
______ कीर्तिसत्कथाम्।
उत्तर:
सृजामि कीर्तिसत्कथाम्।
२ (क)
एकशब्देन उत्तरं लिखत — किं करोमि सर्वदा?
उत्तर:
हितम्।
२ (ख)
अहं प्रभुं कथं जपामि?
उत्तर:
आदरम् (अथवा भक्त्या)।
२ (ग)
अहं कां हरामि?
उत्तर:
मातृभू-व्यथाम्।
२ (घ)
अहं किं दधामि?
उत्तर:
साधुताव्रतम्।
२ (ङ)
अहं कां सृजामि?
उत्तर:
कीर्तिसत्कथाम्।
३ (क)
प्रश्नानाम् उत्तराणि पूर्णवाक्येन लिखत — त्वं नित्यं कां नमसि?
उत्तर:
अहं नित्यं मातरम् (तथा गुरुं) नमामि।
३ (ख)
त्वं स्वयं किं किं करोषि?
उत्तर:
अहं स्वयं सर्वदा हितं करोमि।
३ (ग)
त्वं कस्याः व्यथां हरसि?
उत्तर:
अहं मातृभूः व्यथां हरामि।
३ (घ)
त्वं किं धरसि?
उत्तर:
अहं साधुताव्रतं दधामि।
३ (ङ)
त्वं कां सृजसि?
उत्तर:
अहं कीर्तिसत्कथां सृजामि।
क्रियाकलापः(12 questions)
१ (क)
रिक्तस्थानानि पूरयित्वा वाक्यानि रचयत — वयं ______।
उत्तर:
वयं पाठं पठामः।
१ (ख)
______ वदामि।
उत्तर:
अहं सत्यं वदामि।
१ (ग)
अहं ______।
उत्तर:
अहं किं करोमि।
१ (घ)
______ चलामः।
उत्तर:
वयं मार्गे चलामः।
१ (ङ)
त्वं ______।
उत्तर:
त्वं कुत्र गच्छसि।
२ (क)
एतैः क्रियापदैः वाक्यानि रचयत — नमामि
उत्तर:
अहं गुरुं नमामि।
२ (ख)
चलामि
उत्तर:
अहं मार्गे चलामि।
२ (ग)
पठामि
उत्तर:
अहं पुस्तकं पठामि।
२ (घ)
सृजामि
उत्तर:
अहं चित्रं सृजामि।
२ (ङ)
जपामि
उत्तर:
अहं मन्त्रं जपामि।
२ (च)
करोमि
उत्तर:
अहं कार्यं करोमि।
३
शिक्षकेण बालकैः सह सस्वरगानाय प्रयासः करणीयः।
उत्तर:
प्रक्रिया — (1) शिक्षकः प्रथमं स्वयं शुद्धम् उच्चारयेत्। (2) बालकाः समूहेषु तद् अनुकुर्वन्तु। (3) लय-ताल-सहितं पुनः पुनः गायनम्। (4) अशुद्धोच्चारणं तत्क्षणं संशोध्य पुनः अभ्यासः। एवं सस्वरगानेन पाठः कण्ठस्थः सुलभश्च भवति।