Class 9 · SanskritNCERT 2026 Revised Syllabus
Chapter 6: न गङ्गदत्तः पुनरेति कूपम्
R3 book- Iravati
Find complete NCERT solutions for Class 9 Sanskrit, R3 book- Iravati Chapter 6. Every question has a clear, step-by-step answer.
Jump to:
वयम् अभ्यासं कुर्मः(15 questions)
१ (क)
अधोलिखितानां प्रश्नानाम् एकपदेन उत्तरत — गङ्गाम् उभयतः के आसन्?
उत्तर:
ग्रामाः।
१ (ख)
कूपे कः निवसति स्म?
उत्तर:
गङ्गदत्तः।
१ (ग)
गङ्गदत्तस्य दुर्व्यवहारेण के रुष्टाः अभवन्?
उत्तर:
केचित् प्रमुखाः भेकाः।
१ (घ)
कूपात् बहिः आगत्य गङ्गदत्तः कस्य समीपं गतः?
उत्तर:
सर्पस्य (प्रियदर्शनस्य)।
१ (ङ)
सर्वान् भेकान् कः अभक्षयत्?
उत्तर:
सर्पः (प्रियदर्शनः)।
२ (अ-क)
पिटकातः अव्ययपदानि चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत — पिटका — विना, बहिः, प्रतिदिनम्, पुनः, क्व, ततः परिश्रमं ______ न सुखम्।
उत्तर:
परिश्रमं विना न सुखम्।
२ (अ-ख)
सर्पः ______ पलायितः।
उत्तर:
सर्पः बहिः पलायितः।
२ (अ-ग)
छात्रः ______ विद्यालयं गच्छति।
उत्तर:
छात्रः प्रतिदिनम् विद्यालयं गच्छति।
२ (अ-घ)
______ ते निवासः?
उत्तर:
क्व ते निवासः?
२ (अ-ङ)
वर्षाकाले ______ मा गच्छ।
उत्तर:
वर्षाकाले बहिः मा गच्छ।
२ (अ-च)
गङ्गदत्तः कूपम् न ______ एति।
उत्तर:
गङ्गदत्तः कूपम् न पुनः एति।
२ (ब-क)
कोष्ठकात् उचितं शब्दं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत — ______ उभयतः वृक्षाः भवन्ति। (मार्गम् / मार्गे / मार्गस्य)
उत्तर:
मार्गम् उभयतः वृक्षाः भवन्ति।
२ (ब-ख)
वर्षाकाले ______ बहिः गन्तुं न शक्यम्। (गृहस्य / गृहात् / गृहे)
उत्तर:
वर्षाकाले गृहात् बहिः गन्तुं न शक्यम्।
२ (ब-ग)
______ सह गमनं न युक्तम्। (दुष्टेन / दुष्टस्य / दुष्टेभ्यः)
उत्तर:
दुष्टेन सह गमनं न युक्तम्।
३
अधोलिखितानां परस्परं मेलनं कृत्वा रिक्तस्थानानि पूरयन्तु — क. मण्डूकः ख. सखा ग. तडागः घ. अपमानः ङ. रुष्टः जलाशयः, पराभवः, भेकः, क्रुद्धः, मित्रम्
उत्तर:
क. मण्डूकः — भेकः
ख. सखा — मित्रम्
ग. तडागः — जलाशयः
घ. अपमानः — पराभवः
ङ. रुष्टः — क्रुद्धः
क्रियाकलापः(2 questions)
१
स्वस्य प्रियवस्तुनः मित्रस्य वा विषये पञ्चवाक्यानि लिखत
उत्तर:
क. मम मित्रस्य नाम आदित्यः अस्ति। (My friend's name is Aditya.)
ख. सः अतीव चतुरः दयालुः च अस्ति। (He is very clever and kind.)
ग. वयम् उभौ सह पाठशालां गच्छावः। (We both go to school together.)
घ. सः पठने क्रीडने च मम सहायतां करोति। (He helps me in studies and sports.)
ङ. तस्य व्यवहारः अतीव मधुरः सरसः च अस्ति। (His behavior is very sweet and pleasant.)
२
अधोलिखितं श्लोकं स्मृत्वा समवयस्कान् श्रावयत चर्चयत च — बुभुक्षितः किं न करोति पापं, क्षीणजनाः निष्करुणा भवन्ति। आख्याहि भद्रे प्रियदर्शनाय, न गङ्गदत्तः पुनरेति कूपम्॥
उत्तर:
श्लोकं सस्वरं शुद्धोच्चारणेन पठित्वा सहपाठिभिः तस्य भावार्थं चर्चयेत्।