Class 9 · SanskritNCERT 2026 Revised Syllabus
Chapter 4: नीतिवचनानि
वयम् अभ्यासं कुर्मः — 11 questions with step-by-step answers.
वयम् अभ्यासं कुर्मः(11 questions)
१ (क)
एकपदेन उत्तरत — यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वम् अविवेकिता च किमर्थं भवन्ति?
उत्तर:
अनर्थाय।
१ (ख)
सात्त्विकं दानं कस्मै दीयते?
उत्तर:
अनुपकारिणे (अथवा पात्रे)।
१ (ग)
ग्रामस्यार्थे किं त्यजेत्?
उत्तर:
कुलम्।
१ (घ)
मित्रद्रोही कुत्र गच्छति?
उत्तर:
नरकम्।
१ (ङ)
सम्पत्तौ विपत्तौ च केषाम् एकरूपता भवति?
उत्तर:
महताम्।
२ (क)
पिटकातः चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत — पिटकातः — अविवेकिता, अनुपकारिणे, आत्मार्थे, अस्तमये, नरकम् यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वम् ______।
उत्तर:
यौवनं धनसम्पत्तिः प्रभुत्वम् अविवेकिता।
२ (ख)
दातव्यमिति यद्दानं दीयते ______।
उत्तर:
दातव्यमिति यद्दानं दीयते अनुपकारिणे।
२ (ग)
ग्रामं जनपदस्यार्थे ______ पृथ्वीं त्यजेत्।
उत्तर:
ग्रामं जनपदस्यार्थे आत्मार्थे पृथ्वीं त्यजेत्।
२ (घ)
ते नराः ______ यान्ति।
उत्तर:
ते नराः नरकं यान्ति।
२ (ङ)
उदये सविता रक्तः रक्तश्च ______ यथा।
उत्तर:
उदये सविता रक्तः रक्तश्च अस्तमये यथा।
३
श्लोकांशान् मेलयत — क. यौवनं धनसम्पत्तिः, दातव्यमिति यद्दानम्, त्यजेदेकं कुलस्यार्थे, मित्रद्रोही कृतघ्नश् च, सम्पत्तौ च विपत्तौ च १. महताम् एकरूपता २. यश् च विश्वासघातकः ३. ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत् ४. दीयतेऽनुपकारिणे ५. प्रभुत्वम् अविवेकिता
उत्तर:
क. यौवनं धनसम्पत्तिः — ५. प्रभुत्वमविवेकिता
ख. दातव्यमिति यद्दानम् — ४. दीयतेऽनुपकारिणे
ग. त्यजेदेकं कुलस्यार्थे — ३. ग्रामस्यार्थे कुलं त्यजेत्
घ. मित्रद्रोही कृतघ्नश्च — २. यश्च विश्वासघातकः
ङ. सम्पत्तौ च विपत्तौ च — १. महतामेकरूपता